NHỮNG SAI LẦM VÀ RỦI RO KHI TỰ Ý DÙNG “THUỐC GIẢM CÂN” CẤP TỐC

Các sản phẩm giảm cân được quảng cáo “giảm 5–10 kg trong 1 tuần”, “ăn uống thả ga vẫn gầy”, “không cần tập luyện vẫn xuống cân” đang xuất hiện rất nhiều trên mạng xã hội. Những lời hứa này đánh trúng tâm lý muốn giảm cân nhanh, ít nỗ lực và thấy kết quả ngay trên bàn cân.

Tuy nhiên, trong y khoa, giảm cân quá nhanh không đồng nghĩa với giảm mỡ thật sự. Cân nặng giảm trong vài ngày có thể chủ yếu do mất nước, tiêu chảy, giảm glycogen hoặc giảm khối cơ. Đây không phải là giảm mỡ bền vững, và có thể gây hại cho sức khỏe.

Thuốc điều trị béo phì khác gì sản phẩm giảm cân trôi nổi?

Thuốc điều trị béo phì đúng nghĩa là thuốc được nghiên cứu lâm sàng, có cơ chế rõ ràng, được cấp phép và cần dùng theo chỉ định của bác sĩ. Thuốc có thể hỗ trợ giảm cân ở một số người bệnh phù hợp, nhưng không thay thế chế độ ăn, vận động và thay đổi lối sống.

Ngược lại, nhiều sản phẩm giảm cân cấp tốc thường được giới thiệu dưới dạng “thảo dược”, “gia truyền”, “detox”, “giảm cân tự nhiên”. Vấn đề là người dùng thường không biết chính xác trong sản phẩm có gì, liều lượng bao nhiêu, có pha trộn thuốc cấm hay không, và có an toàn với bệnh nền của mình hay không.

Một nguyên tắc cần nhớ: sản phẩm càng hứa hẹn giảm cân nhanh, càng cần thận trọng.

Những nguy cơ thường gặp

Một số sản phẩm giảm cân không rõ nguồn gốc có thể chứa sibutramine — hoạt chất từng được dùng để giảm cân nhưng đã bị rút khỏi thị trường ở nhiều quốc gia do làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và rối loạn nhịp tim. Người dùng có thể gặp hồi hộp, tim đập nhanh, tăng huyết áp, mất ngủ, bồn chồn hoặc lo âu.

Một số sản phẩm khác lại gây giảm cân bằng cách lợi tiểu hoặc nhuận tràng mạnh. Khi đó, cân nặng giảm chủ yếu do mất nước và mất điện giải, không phải do giảm mỡ. Hệ quả có thể là mệt lả, chuột rút, chóng mặt, rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp hoặc ảnh hưởng chức năng thận.

Ngoài ra, một số sản phẩm có thể chứa phenolphthalein, chất từng được dùng trong thuốc nhuận tràng nhưng hiện không còn được xem là thành phần an toàn trong các sản phẩm giảm cân.

Hại tim, gan, thận và tiêu hóa

Tự ý dùng thuốc hoặc sản phẩm giảm cân cấp tốc có thể gây nhịp tim nhanh, đánh trống ngực, tăng huyết áp, đau ngực hoặc rối loạn nhịp. Nguy cơ cao hơn ở người có tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh thận, bệnh gan hoặc đang dùng nhiều thuốc.

Gan và thận cũng có thể bị quá tải khi phải chuyển hóa và đào thải các hoạt chất không rõ nguồn gốc. Trong một số trường hợp, người dùng có thể bị viêm gan do thuốc, suy thận cấp hoặc rối loạn điện giải nặng.

Với hệ tiêu hóa, lạm dụng thuốc nhuận tràng có thể gây đau bụng, tiêu chảy kéo dài, rối loạn hấp thu và làm cơ thể suy kiệt.

Giảm cân đúng là giảm cân bền vững

Giảm cân an toàn không dựa vào “phép màu qua đêm”. Nguyên tắc nền tảng vẫn là kiểm soát năng lượng nạp vào, tăng tiêu hao năng lượng hợp lý, bảo tồn khối cơ và duy trì thói quen lâu dài.

Tốc độ giảm cân phù hợp thường khoảng 0,5–1 kg mỗi tuần. Đây là mức giúp cơ thể thích nghi tốt hơn, hạn chế mất cơ và giảm nguy cơ tăng cân trở lại.

Thành công trong giảm cân không chỉ là con số trên bàn cân, mà còn là cải thiện vòng eo, đường huyết, huyết áp, mỡ máu, gan nhiễm mỡ, giấc ngủ và chất lượng sống.

Kết luận

Đừng để những lời quảng cáo “giảm cân cấp tốc” đánh đổi sức khỏe thật sự của bạn. Trước khi dùng bất kỳ thuốc hoặc sản phẩm giảm cân nào, đặc biệt nếu bạn có bệnh nền, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.

Người bệnh được định hướng giảm cân theo nguyên tắc y khoa: đánh giá nguyên nhân tăng cân, tầm soát nguy cơ chuyển hóa, xây dựng kế hoạch dinh dưỡng – vận động phù hợp và chỉ cân nhắc thuốc khi thật sự có chỉ định.